توصیههایی برای مراقبت از سالمندانی که میخواهند روزه بگیرند | روزهداری به وقت سالمندی
آزیتا حسین زاده عطاران -; ماه آینده حزب الله همه روزه داران به دنبال راه هایی هستند که برای چند ساعت بدون آب و غذا در انرژی خود صرفه جویی کنند و از ضعف و گرسنگی دوری کنند. صحبت از تغذیه در ماه مبارک رمضان زمانی اهمیت بیشتری پیدا می کند که یک سالمند در خانه داشته باشیم که می خواهد روزه بگیرد.
سالمندانی که از بیماری هایی مانند دیابت، فشار خون، مشکلات کلیوی یا قلبی و یا سایر مشکلات جسمی خاص رنج می برند، در تنظیم رژیم غذایی خود به دقت زیادی نیاز دارند. دلیل آن این است که خیر روزه نباید برای بیماری های کلیوی، دستگاه گوارش و دیابت تبدیل به شر شود.
توصیه هایی برای بیماری های سالمندان
توجه داشته باشید که اگر عزیزان مسن شما بیماری زمینه ای دارند، باید گروه های غذایی خاصی را از برنامه غذایی خود محدود کنید.
بیماری کلیوی
به عنوان مسئول مراقبت از عزیزان سالمند، در نظر داشته باشید که روزه داران باید زمان زیادی را بدون نوشیدن آب بگذرانند، در صورت داشتن مشکل کلیوی حتما با پزشک مشورت کنند. عدم مصرف به موقع آب و مایعات در بین بیماران کلیوی باعث کم آبی کلیه ها شده و سلامت آنها را با خطرات جدی مواجه می کند. اینها توصیه های تغذیه ای برای بیماران کلیوی است که باید با نظر پزشک متخصص رعایت شود.
- برای کاهش از دست دادن مایعات از بدن، مصرف نمک را کاهش دهید
- مصرف مایعات را بین افطار تا سحر افزایش دهید
- در سحر و افطار سبزی و سالاد بدون سس بخورید
- مصرف غذاهای سرخ شده را کاهش دهید
- مصرف شکر و محصولات حاوی شکر را کاهش دهید
دیابت
اگر سالمند شما از دیابت رنج می برد و قند خون نوسان دارد، باید مصرف غذاهای شیرین را کنترل کنید. تغذیه این بیماران در ماه رمضان باید به گونه ای باشد که مصرف مواد قندی کنترل شود.
- زولبیا و بامیه نخورید
- یک یا دو عدد خرما را در وعده صبحانه با شیر یا آب ولرم بخورید
- نان نخوردن
- برنج کم مصرف کنید
- بین صبحانه تا سحر دو تا سه واحد میوه بخورید
- در وعده صبحانه آب یخ و نوشیدنی های صنعتی ننوشید
- مصرف نان سبوس دار و غلات مانند نان سنجک، جوانه غلات، جو و بلغور گندم.
- در وعده صبحگاهی مقدار زیادی سبزیجات مصرف کنید
بیماری های قلبی عروقی
در مورد بیماران قلبی باید بدانید که چون دارو در فواصل زمانی نزدیک مصرف می شود، معمولاً پزشک اجازه روزه گرفتن را به آنها نمی دهد. دلیلش هم این است که این عزیزان ممکن است به دلیل حجم کم مایعات بدنشان دچار عوارض جبران ناپذیری در سیستم پمپاژ قلب و سیستم قلبی عروقی و یا حتی سکته قلبی شوند اما اگر پزشک متخصص اجازه روزه گرفتن را به آنها می دهد باید به این نکات در مورد آنها توجه کنید.
- کاهش مایعات بدن نباید با افزایش ضربان قلب همراه باشد.
- در برنامه غذایی خود مایعات بیشتری مصرف کنید.
- تامین آب مورد نیاز بدن با نوشیدنی های غیر صنعتی و خوردن سبزیجات تازه و انواع سالاد بدون سس.
سالمندانی که نباید روزه بگیرند چه کسانی هستند؟
روزه گرفتن برای سالمندان بالای شصت سال اشکالی ندارد اما این گروه باید قبل از روزه گرفتن با پزشک مشورت کنند زیرا ممکن است روزه برای آنها خطرناک باشد.
- دیابتی ها
- بیماران عصبی
- افراد مبتلا به فشار خون بالا
- بیماران مبتلا به بیماری تیروئید
- بیماران قلبی
- بیمارانی که از بیماری های ریوی و تنفسی رنج می برند
- بیماران مبتلا به آلزایمر، حافظه ضعیف و مشکلات شناختی
چند توصیه تغذیه ای برای سالمندان
این توصیه های غذایی را برای سالمندان جدی بگیرید.
- برای درمان یبوست از منابع غذایی غنی از فیبر مانند سبزیجات، میوه ها، غلات کامل و حبوبات استفاده کنید.
- برای جلوگیری از مشکلات دستگاه گوارش از خوردن غذاهای سرخ شده و چرب خودداری کنید
- برای جلوگیری از نفخ معده و بازگشت محتویات معده به مری در دقایق آخر و قبل از اذان صبح زیاد آب و چای ننوشید.
- در سحر به جای قندهایی مانند بلغور و بامیه خرما و میوه های شیرین بخورید
- برای حفظ آب بدن از نوشیدن چای پررنگ، قهوه و کاکائو خودداری کنید
- برای تامین کلسیم، در وعده های غذایی در ماه مبارک به مقدار کافی لبنیات کم چرب بخورید.
- سحری را از برنامه غذایی خود حذف نکنید و با عجله سحری نخورید و بعد از آن پیاده روی کنید.
- کربوهیدرات های آهسته رهش مانند برنج، غلات و سیب زمینی را در وعده غذایی صبح خود مصرف کنید تا سطح قند را در طول روز حفظ کنید.
- در وعده صبحانه از غذاهای چرب و سنگین استفاده نکنید، زیرا ممکن است مشکلات دستگاه گوارش را تشدید کند
افطار می کند
- صبحانه با آب ولرم و چند عدد خرما
- با غذای سبک شروع کنید (سوپ، سوپ سبک، فرنی، شیر برنج کم چرب)
- از مصرف غذاهای چرب، سرخ شده و سنگین خودداری کنید
- پروتئین کافی بخورید (مرغ، ماهی، تخم مرغ، لوبیا)
- از افطار تا سحر به تدریج آب بنوشید
سپیده دم
- مصرف نان سبوس دار
- برنج قهوه ای بخورید
- پروتئین سبک بخورید
- از لبنیات کم چرب استفاده کنید
- برای جلوگیری از تشنگی مصرف نمک را کاهش دهید
ارزیابی پزشکی قبل از ماه مبارک رمضان
اصولاً دو تا چهار هفته مانده به ماه رمضان باید این موارد مربوط به سالمند عزیز خانواده را کنترل کنید و مراقب او باشید اما اگر هنوز فرصت این کارها را نداشته اید این چند روز مانده به ماه مبارک فرصت خوبی است.
- برای بررسی وضعیت عمومی به پزشک مراجعه کنید
- فشار خون، قند خون و عملکرد کلیه را کنترل کنید
- وزن و وضعیت تغذیه را بررسی کنید
- در صورت امکان داروها را برای دوره افطار تا سحر تنظیم کنید
- کم خونی یا ضعف تغذیه ای را اصلاح کنید
- بهبود مصرف پروتئین (مرغ، تخم مرغ، لوبیا)
- مصرف کافی میوه و سبزیجات را مطالعه کنید
- تنظیم مصرف نمک در افراد مبتلا به فشار خون بالا
استراحت و خواب کافی
با توجه به کاهش مصرف آب در طول روز، باید به خواب و استراحت کافی برای سالمندان توجه شود تا علاوه بر خواب شبانه، دو ساعت در طول روز نیز استراحت کنند.
مراقب داروهای آنها باشید
اگر سالمند داروهای خاصی مصرف می کند باید زمان مصرف آنها را با توجه به ساعات ناشتا بودن و نظر پزشک متخصص تنظیم کنید. به عنوان مثال، استفاده از داروهایی که باعث تحریک یا تنش عضلانی می شوند باید با زمان هایی که روزه داری دشوارتر است، مانند صبح زود یا عصر تنظیم شود. هنگام مصرف داروها به این موارد توجه کنید.
- تاریخ انقضای دارو را بررسی کنید.
- داروی کافی برای حداقل یک ماه ارائه دهید.
- برنامه دارویی را روی یک کاغذ بزرگ بنویسید و آن را در آشپزخانه بچسبانید.
- در صورت لزوم، یک یادآوری تلفن همراه تنظیم کنید.
- به آنها یادآوری کنید که چه زمانی داروهای خود را در طول روز مصرف کنند.
حفظ سلامت روان
در این ماه باید به سلامت روان سالمندان توجه زیادی داشته باشید. این ماه ممکن است برای آنها سخت باشد و احساس تنهایی و خستگی کنند. پس بهتر است در این زمینه از روش های زیر کمک بگیرید.
- کتاب را مطالعه کنید
- به موسیقی طبیعت گوش دهید
- راه حل جدول
- بازی های خانوادگی
- تعامل مداوم با دوستان و خانواده ایجاد کنید
این علائم را جدی بگیرید!
افراد مسن بیشتر مستعد کم آبی هستند. بنابراین در صورت بروز این علائم باید با مشورت پزشک فوراً افطار کنید.
- لرزش دست
- عرق سرد
- ضربان قلب
- سرگیجه یا خواب آلودگی شدید
- تاری دید
- قند خون کمتر از 70 یا بالاتر از 300 است
- خشکی شدید دهان
- کاهش آگاهی
موارد پیشنهادی
- نان سبوس دار
- برنج یا غلات کامل
- مرغ و ماهی
- تخم مرغ
- لبنیات کم چرب
- حبوبات
- سبزیجات و میوه های تازه
- آجیل
- خرما
اینها را کمتر بخرید
- شیرینی های قندی
- غذاهای شور آماده شده
- تنقلات شور
شرایطی که در آن روزه گرفتن توصیه نمی شود
- دیابت کنترل نشده
- نارسایی قلبی پیشرفته
- بیماری کلیوی متوسط تا شدید
- ضعف شدید یا سوء تغذیه
- کاهش وزن غیر طبیعی
برنامه ریزی تدارکات
- فهرست کاملی از مواد غذایی مورد نیاز آنها تهیه کنید.
- خریدهای سنگین را خودتان انجام دهید تا مجبور نباشند بار را به دوش بکشند.
- به جای روغن جامد، غذاهای سالم مانند روغن زیتون تهیه کنید.
توجه عاطفی را فراموش نکنید
- هر روز یک تماس کوتاه برقرار کنید.
- اگر در نزدیکی هستند، به خصوص قبل از صبحانه به آنها سر بزنید.
- مراقب علائم خستگی، غم و اندوه یا کسالت باشید.
- بگذارید در مورد وضعیت خود صحبت کنند.
- احساس استقلال آنها را حفظ کنید، به آنها کمک کنید، اما آنها را کاملاً جایگزین نکنید.
- فعالیت سنگین نداشته باشید.
یک نکته مهم بشردوستانه
گاهی افراد مسن فقط باید بدانند که کسی به آنها اهمیت می دهد. این توجه باعث کاهش اضطراب و حتی بهبود وضعیت جسمانی آنها می شود.
منبع : خبرگزاری shahraranews